logo
repertuar kina
Środa, 12-12-2018, Imieniny obchodzi:
youtube facebook
menu icon
arrow szukaj
title
Informacje, 2018-11-29 08:53:00

Fundacja MEMO wspiera Mistrzów tradycji z regionu.


Z początkiem każdego roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłasza programy grantowe, w ramach których m.in. organizacje pozarządowe mogą ubiegać się o dofinansowanie swoich działań.
      W roku 2016 zakres programu "Kultura ludowa i tradycyjna" został rozszerzony o zadania, realizowane w trybie pilotażowym, związane w sposób bezpośredni z międzypokoleniowym przekazem unikatowej wiedzy i umiejętności kulturowych i adresowane do „mistrzów tradycji”, będących depozytariuszami wiedzy lokalnej i regionalnej. Zakres podejmowanych działań jest zgodny z założeniami Konwencji UNESCO z 2003 roku. Głównym celem tego trybu dofinansowania jest wspieranie procesu transmisji w obrębie danej wspólnoty kulturowej, przejawiającego się w bezpośrednim przekazie wiedzy, umiejętności, funkcji – ze szczególnym naciskiem na ich unikatowość, bądź zagrożenie zanikiem. Istotnym jest przy tym czynnik – przekaz winien odbywać się pomiędzy osobami wywodzącymi się z tej samej wspólnoty i kultury lokalnej, bądź możliwie najbliższej. Sposób przekazywania powinien odbywać się w jak najbardziej naturalny sposób, z uwzględnieniem lokalnie rozwijających się technik i sposobów transmisji, będących integralną częścią tradycji. W 2018 r. w nadal można było ubiegać się o granty w ramach zadań „Mistrz Tradycji”; Fundacja „Memo” otrzymała dofinansowanie na dwa autorskie projekty „Mistrz Tradycji – Jerzy Mika z Wadowic” oraz „Mistrzyni Tradycji – Halina Brzazgacz z Roczyn”.  W listopadzie obydwa projekty - trwające od kwietnia 2018 r. - dobiegają końca. Garncarstwo, którym zajmuje się Jerzy Mika, do drugiej połowy XIX w. miało bardzo poważne znaczenie w całej Polsce. Na przełomie XIX i XX w. warsztaty garncarskie były czynne w ponad 900. miejscowościach, w 1950 r. odnotowano je w 350., a w 1970 r. jedynie w 200. miejscowościach. Obecnie obserwuje się wzrost zainteresowania wytwórczością ceramiczną przy jednoczesnym zaniku profesjonalnie rozumianego garncarstwa. Gdy w pierwszej połowie lat 50. ubiegłego wieku Ewa Fryś-Pietraszkowa prowadziła badania terenowe dotyczące tego rzemiosła w zachodniej części województwa krakowskiego (w tym na terenie obecnego powiatu wadowickiego), zanotowała, iż na przestrzeni ostatnich 30. lat doszło do zupełnego zaniku ośrodka garncarskiego w Wadowicach. W tym czasie na omawianym terenie z powodzeniem pracował garncarz w Nidku oraz trzej garncarze w Andrychowie1. Jednym z tych andrychowskich garncarzy był Jan Chmiel (1918–1976), który nauczył się garncarstwa od swego ojca Kazimierza (1880–1942) i razem ze swoim bratem Ludwikiem (1924–1996) kontynuował rodzinną profesję. Jan, który wychowywał się w domu rodzinnym w Andrychowie był laureatem konkursów garncarskich organizowanych przez Powiatową Radę Nadzorczą (PRN) w Wadowicach i Towarzystwo Miłośników Ludowej Kultury i Sztuki Góralskiej, Wydział Kultury Prezydium WRN w Krakowie i Pracownię Badania Sztuki Ludowej Instytutu Sztuki PAN (1961 r., II miejsce), a także konkursu w Rabce (1968 r., I miejsce). W 1963 r. zamieszkał w Wadowicach gdzie założył nową pracownię garncarską. Jerzy Mika (ur. 1951) w 1972 r. ożenił się z córką Jana Chmiela - Zofią. Jerzy Mika przyglądał się pracy teścia i rozpoczął u niego naukę garncarskiego rzemiosła. Po nagłej śmierci Jana Chmiela w 1976 r. przejął warsztat i samodzielnie zaczął produkować wyroby garncarskie kontynuując tradycję i tworząc z czasem własny, rozpoznawalny styl. Ośrodek andrychowskiego garncarstwa, znany w skali całego kraju jako ten, w którym tworzono charakterystyczne wytłaczane ozdoby wyrobów garncarskich, zanikł. Należy mieć jednak na uwadze, że to czego nauczył się od ojca w tej materii Jan Chmiel przekazał Jerzemu Mice, który do dnia dzisiejszego kontynuuje rodzinne tradycje w zakresie wyrobu m.in. bogato i w sposób unikatowy dekorowanych dzbanów zwanych „kalwaryjskimi" oraz tzw. „Żydów", zdobywając liczne nagrody i wyróżnienia.  
      Stan badań nad kwiatami z bibuły, czy szerzej ludowymi kwiatami sztucznymi, którymi zajmuje się Mistrzyni - Halina Brzazgacz - jest niewielki. Nie wiadomo kiedy dokładnie pojawił się na rynku idealny surowiec na sztuczne kwiaty - różnobarwna kolorowa bibułka marszczona, ale na pewno produkowała ją papiernia w Żywcu ok. 1910 r. W okresie międzywojennym zapanowała moda na kwiaty z bibuły w całym kraju w tym także w aktualnym powiecie wadowickim2. Halina Brzazgacz jest mieszkanką tego powiatu; od kilkudziesięciu lat wyrabia metodą tradycyjną kwiaty bibułkowe (ludowe kwiaty sztuczne) w Roczynach. Naukę rozpoczęła jako dziecko w domu rodzinnym; jej przodkowie zajmowali się ogrodnictwem oraz przygotowywali wieńce pogrzebowe i bukiety okolicznościowe przy produkcji, których wykorzystywano bibułkowe kwiaty. To niekwestionowana Mistrzyni tworzenia różnego rodzaju ludowych kwiatów sztucznych, posiadająca własny i unikatowy styl. Potrafi odwzorowywać wszystkie rodzaje kwiatów polskiej flory a także tworzyć własne (nie mające odpowiedników w rzeczywistości). Jej wymyślne kompozycje kwiatowe składają się przede wszystkim z naturalnych składników. W swojej pracy wykorzystuje tradycyjne ludowe wzory i metody pracy z tworzywem a także tworzy i udoskonala własne. Swoiste miejsce pogranicza w jakim przyszło jej żyć (w strefie wpływów kultury śląskiej i małopolskiej) wpłynęło na unikatowość używanych przez nią wzorów i sposobów komponowania kwiatów. Pani Halina Brzazgacz jest również Mistrzynią - o czym wielokrotnie pisano na łamach "Nowin Andrychowskich" - tworzenia obrzędowym wieńców dożynkowych, w które niejednokrotnie wkomponowuje ludowe kwiaty sztuczne. W wolnym czasie zajmuje się także hafciarstwem i koronkarstwem.
      Uczennicami Mistrzów w ramach w/w zadań finansowanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury zostały panie: Joanna Janicka, Monika Byrska i Dorota Kouba (uczennice Jerzego Miki) oraz Agnieszka Kołacz, Jadwiga Balon, Agnieszka Balonówna (uczennice Haliny Brzazgacz). Koordynatorką i inicjatorką  projektów była etnolożka, pedagożka i archiwistka społeczna Regina Pazdur. Po więcej informacji zapraszamy na stronę Fundacji "Memo" www.fundacjamemo.pl.
 
Regina Pazdur



1. E. Fryś-Pietraszkowa, Garncarstwo ludowe w zachodniej części województwa krakowskiego od polowy XIX w. do czasów obecnych, niepublikowana praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. K. Moszyńskiego, obroniona na Uniwersytecie Jagiellońskim 24 czerwca 1955.

2. E. Fryś-Pietraszkowa,
Kwiaty z bibułki papieru i wiórów, [w:] Piękno użyteczne czy piękno ginące. Informator o realizacji programu Ministerstwa Kultury i Sztuki „Ginące zawody”, Łódź 1997,s. 61.
 
Galeria zdjęć
foto
foto
foto



Komentarze Facebook

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
nowiny foto
W kioskach nowy numer
Nowin Andrychowskich
Imprezy kulturalne
Andrychów - miejsce utkane
Ogłoszenia drobne
  • Mieszkanie do wynajęcia
    Umeblowane mieszkanie w Andrychowie, przy ul. Brzegi do wynajęcia.
    3 piętro, 50 m2. Dostępne od lutego 2019 r.

    1000 zł + opłaty....
  • Działki nad Jeziorem Solińskim 209.213
    Piękne działki nad Jeziorem Solińskim. Do sprzedania działki o powierzchni od 600 m2 do 1500 m2 Działki położone nad Zalewem Solińskim w miejscowości Olchowiec w gminie Czarna w wojew...
  • Usługi mini koparką 2 t oraz wiertnicą fi 300
    Wykonujemy usługi mini koparka w zakresie: -Odprowadzenia wody z rynien -Drenaże i odwodnienia -Wykopy pod fundamenty budynków - Odwierty pod ogrodzenia -Wykopy pod sieci wodno-kanalizacyjn...
  • Działka na sprzedaż 206.210
    Piękna działka nad Jeziorem Solińskim. Do sprzedania działka numer 328 o powierzchni 1,4946 ha – możliwość zakupu w całości lub wydzielenia działek o mniejszej powierzchni. Na dzia...
  • Trener personalny w Andrychowie
    Zapraszam chętnych na treningi personalne w celu poprawy: sprawności, wyglądu i zdrowia. W ofercie: - trening wspierający odchudzanie - trening domowy - trening wzmacniający kręgosłup ...

kontakt

Dyżury aptek
W tym tygodniu dyżur pełni:
Apteka pod Białym Orłem I
Rynek 32, Andrychów
33 875 28 81

Redakcja
  • Marek Nycz - redaktor naczelny
  • Robert Fraś - dziennikarz radiowy
  • Anna Piotrowska - dziennikarz
  • Anna Płonka - dział reklamy
  • Dziennikarze - współpracownicy:
  • Jadwiga Janus
  • Marta Paczyńska
  • Grzegorz Sroka
  • Andrzej Fryś
  • Krzysztof Paczyński
  • Jan Zieliński
  • Jerzy Tomiak
Redakcja Nowin Andrychowskich i Twojego Radia Andrychów
ul. Krakowska 74, 34-120 Andrychów, tel. 33 875 23 13, nowiny@andrychow.eu, radio@andrychow.eu