logo
repertuar kina
Czwartek, 18-07-2019, Imieniny obchodzi: Szymon, Robert, Kamil
youtube facebook
menu icon
arrow szukaj
title
Informacje, 2018-11-29 08:53:00

Fundacja MEMO wspiera Mistrzów tradycji z regionu.


Z początkiem każdego roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłasza programy grantowe, w ramach których m.in. organizacje pozarządowe mogą ubiegać się o dofinansowanie swoich działań.
      W roku 2016 zakres programu "Kultura ludowa i tradycyjna" został rozszerzony o zadania, realizowane w trybie pilotażowym, związane w sposób bezpośredni z międzypokoleniowym przekazem unikatowej wiedzy i umiejętności kulturowych i adresowane do „mistrzów tradycji”, będących depozytariuszami wiedzy lokalnej i regionalnej. Zakres podejmowanych działań jest zgodny z założeniami Konwencji UNESCO z 2003 roku. Głównym celem tego trybu dofinansowania jest wspieranie procesu transmisji w obrębie danej wspólnoty kulturowej, przejawiającego się w bezpośrednim przekazie wiedzy, umiejętności, funkcji – ze szczególnym naciskiem na ich unikatowość, bądź zagrożenie zanikiem. Istotnym jest przy tym czynnik – przekaz winien odbywać się pomiędzy osobami wywodzącymi się z tej samej wspólnoty i kultury lokalnej, bądź możliwie najbliższej. Sposób przekazywania powinien odbywać się w jak najbardziej naturalny sposób, z uwzględnieniem lokalnie rozwijających się technik i sposobów transmisji, będących integralną częścią tradycji. W 2018 r. w nadal można było ubiegać się o granty w ramach zadań „Mistrz Tradycji”; Fundacja „Memo” otrzymała dofinansowanie na dwa autorskie projekty „Mistrz Tradycji – Jerzy Mika z Wadowic” oraz „Mistrzyni Tradycji – Halina Brzazgacz z Roczyn”.  W listopadzie obydwa projekty - trwające od kwietnia 2018 r. - dobiegają końca. Garncarstwo, którym zajmuje się Jerzy Mika, do drugiej połowy XIX w. miało bardzo poważne znaczenie w całej Polsce. Na przełomie XIX i XX w. warsztaty garncarskie były czynne w ponad 900. miejscowościach, w 1950 r. odnotowano je w 350., a w 1970 r. jedynie w 200. miejscowościach. Obecnie obserwuje się wzrost zainteresowania wytwórczością ceramiczną przy jednoczesnym zaniku profesjonalnie rozumianego garncarstwa. Gdy w pierwszej połowie lat 50. ubiegłego wieku Ewa Fryś-Pietraszkowa prowadziła badania terenowe dotyczące tego rzemiosła w zachodniej części województwa krakowskiego (w tym na terenie obecnego powiatu wadowickiego), zanotowała, iż na przestrzeni ostatnich 30. lat doszło do zupełnego zaniku ośrodka garncarskiego w Wadowicach. W tym czasie na omawianym terenie z powodzeniem pracował garncarz w Nidku oraz trzej garncarze w Andrychowie1. Jednym z tych andrychowskich garncarzy był Jan Chmiel (1918–1976), który nauczył się garncarstwa od swego ojca Kazimierza (1880–1942) i razem ze swoim bratem Ludwikiem (1924–1996) kontynuował rodzinną profesję. Jan, który wychowywał się w domu rodzinnym w Andrychowie był laureatem konkursów garncarskich organizowanych przez Powiatową Radę Nadzorczą (PRN) w Wadowicach i Towarzystwo Miłośników Ludowej Kultury i Sztuki Góralskiej, Wydział Kultury Prezydium WRN w Krakowie i Pracownię Badania Sztuki Ludowej Instytutu Sztuki PAN (1961 r., II miejsce), a także konkursu w Rabce (1968 r., I miejsce). W 1963 r. zamieszkał w Wadowicach gdzie założył nową pracownię garncarską. Jerzy Mika (ur. 1951) w 1972 r. ożenił się z córką Jana Chmiela - Zofią. Jerzy Mika przyglądał się pracy teścia i rozpoczął u niego naukę garncarskiego rzemiosła. Po nagłej śmierci Jana Chmiela w 1976 r. przejął warsztat i samodzielnie zaczął produkować wyroby garncarskie kontynuując tradycję i tworząc z czasem własny, rozpoznawalny styl. Ośrodek andrychowskiego garncarstwa, znany w skali całego kraju jako ten, w którym tworzono charakterystyczne wytłaczane ozdoby wyrobów garncarskich, zanikł. Należy mieć jednak na uwadze, że to czego nauczył się od ojca w tej materii Jan Chmiel przekazał Jerzemu Mice, który do dnia dzisiejszego kontynuuje rodzinne tradycje w zakresie wyrobu m.in. bogato i w sposób unikatowy dekorowanych dzbanów zwanych „kalwaryjskimi" oraz tzw. „Żydów", zdobywając liczne nagrody i wyróżnienia.  
      Stan badań nad kwiatami z bibuły, czy szerzej ludowymi kwiatami sztucznymi, którymi zajmuje się Mistrzyni - Halina Brzazgacz - jest niewielki. Nie wiadomo kiedy dokładnie pojawił się na rynku idealny surowiec na sztuczne kwiaty - różnobarwna kolorowa bibułka marszczona, ale na pewno produkowała ją papiernia w Żywcu ok. 1910 r. W okresie międzywojennym zapanowała moda na kwiaty z bibuły w całym kraju w tym także w aktualnym powiecie wadowickim2. Halina Brzazgacz jest mieszkanką tego powiatu; od kilkudziesięciu lat wyrabia metodą tradycyjną kwiaty bibułkowe (ludowe kwiaty sztuczne) w Roczynach. Naukę rozpoczęła jako dziecko w domu rodzinnym; jej przodkowie zajmowali się ogrodnictwem oraz przygotowywali wieńce pogrzebowe i bukiety okolicznościowe przy produkcji, których wykorzystywano bibułkowe kwiaty. To niekwestionowana Mistrzyni tworzenia różnego rodzaju ludowych kwiatów sztucznych, posiadająca własny i unikatowy styl. Potrafi odwzorowywać wszystkie rodzaje kwiatów polskiej flory a także tworzyć własne (nie mające odpowiedników w rzeczywistości). Jej wymyślne kompozycje kwiatowe składają się przede wszystkim z naturalnych składników. W swojej pracy wykorzystuje tradycyjne ludowe wzory i metody pracy z tworzywem a także tworzy i udoskonala własne. Swoiste miejsce pogranicza w jakim przyszło jej żyć (w strefie wpływów kultury śląskiej i małopolskiej) wpłynęło na unikatowość używanych przez nią wzorów i sposobów komponowania kwiatów. Pani Halina Brzazgacz jest również Mistrzynią - o czym wielokrotnie pisano na łamach "Nowin Andrychowskich" - tworzenia obrzędowym wieńców dożynkowych, w które niejednokrotnie wkomponowuje ludowe kwiaty sztuczne. W wolnym czasie zajmuje się także hafciarstwem i koronkarstwem.
      Uczennicami Mistrzów w ramach w/w zadań finansowanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury zostały panie: Joanna Janicka, Monika Byrska i Dorota Kouba (uczennice Jerzego Miki) oraz Agnieszka Kołacz, Jadwiga Balon, Agnieszka Balonówna (uczennice Haliny Brzazgacz). Koordynatorką i inicjatorką  projektów była etnolożka, pedagożka i archiwistka społeczna Regina Pazdur. Po więcej informacji zapraszamy na stronę Fundacji "Memo" www.fundacjamemo.pl.
 
Regina Pazdur



1. E. Fryś-Pietraszkowa, Garncarstwo ludowe w zachodniej części województwa krakowskiego od polowy XIX w. do czasów obecnych, niepublikowana praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. K. Moszyńskiego, obroniona na Uniwersytecie Jagiellońskim 24 czerwca 1955.

2. E. Fryś-Pietraszkowa,
Kwiaty z bibułki papieru i wiórów, [w:] Piękno użyteczne czy piękno ginące. Informator o realizacji programu Ministerstwa Kultury i Sztuki „Ginące zawody”, Łódź 1997,s. 61.
 
Galeria zdjęć
foto
foto
foto



Komentarze Facebook

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
nowiny foto
W kioskach nowy numer
Nowin Andrychowskich
Imprezy kulturalne
Radio Andrychów wkracza w DAB+
Ogłoszenia drobne
  • PILNIE sprzedam samochód POLONEZ CARO PLUS
    Rocznik 2000, pierwszy właściciel, garażowany, konserwowany, przebieg 24 000 km, kolor zielony metalik. Badania kontrolne ważne do maja 2020 r. Tel. 33 875 10 13 - Dzwonić w godz. 14:00 do 18:00...
  • Praca Mistrz-Budowlany
    Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o. o. 34-120 Andrychów. ul. Batorego 24 poszukuje pracownika. Stanowisko: Mistrz-Budowlany. Miejsce pracy: miasto i gmina Andrychów. Opis stanowiska: Mistrz...
  • PRACA!
    Firma ART-MET zatrudni lakiernika proszkowego atrakcyjne zarobki kontakt 696 521 435 lub Andrychów Batorego 11 A...
  • Praca!
    Firma Ogniochron S.A. poszukuje pracownika do działu planowania produkcji, posiadającego doświadczenie na podobnym stanowisku. CV należy składać w siedzibie Spółki przy ul. Krakowskiej 83c ...
  • Działka/działki 234.238
    Olchowiec nad Jeziorem Solińskim Do sprzedania działki o powierzchni od 600 m2 do 1800 m2 (numery działek przeznaczonych do sprzedaży zaznaczono) Działki położone nad Zalewem Solińskim w ...

kontakt

Dyżury aptek
W tym tygodniu dyżur pełni:
Apteka pod Białym Orłem III
Andrychów, ul. Włókniarzy 18a
33 848 65 56

Redakcja
  • Marek Nycz - redaktor naczelny
  • Robert Fraś - dziennikarz radiowy
  • Jacek Dyrlaga - dziennikarz
  • Anna Piotrowska - dziennikarz
  • Anna Płonka - dział reklamy
  • Dziennikarze - współpracownicy:
  • Jadwiga Janus
  • Grzegorz Sroka
  • Andrzej Fryś
  • Jan Zieliński
  • Jerzy Tomiak
Redakcja Nowin Andrychowskich i Twojego Radia Andrychów
ul. Krakowska 74, 34-120 Andrychów, tel. 33 875 23 13, nowiny@andrychow.eu, radio@andrychow.eu