logo
repertuar kina
Czwartek, 18-07-2019, Imieniny obchodzi: Szymon, Robert, Kamil
youtube facebook
menu icon
arrow szukaj
title
Informacje, 2019-05-28 12:59:00

Wystawa drewnianych zabawek ludowych w Rynku Sztuki


Jak pisaliśmy kilka dni temu, Rynek Sztuki znajdujący się przy Urzędzie Miasta w Andrychowie zmienia profil działalności. Cieszymy się, że na mapie Andrychowa powstaje koleje miejsce z przestrzenią dla sztuki.

2 – 29 czerwca | Rynek Sztuki, ul. Rynek 14 w Andrychowie
Wystawa „Zabawka ludowa” ze zbiorów Beskidzkiego Centrum Zabawki Drewnianej w Stryszawie.

 
 
"Bryczki z konikami zwane „karetkami”, niezwykle kolorowe „rajskie ptaszki”, koniki na podstawce, ruchome „klepoki” – ptaszki klepiące skrzydłami, ozdobione piórkami wirujące karuzelki czy ryzowane taczki – drewniane zabawki wykonane przez twórców ludowych pochodzących z leżących między Żywcem a Suchą Beskidzką wsi – przede wszystkim ze Stryszawy i Peweli Wielkiej – znajdą się na wystawie, którą w salach edukacyjnych Willi Caro oglądać będzie można do końca wakacji. Ekspozycja do Rynku Sztuki trafiła z Beskidzkiego Centrum Zabawki Drewnianej w Stryszawie. 

Leżące między Żywcem a Suchą Beskidzką wsie, takie jak Przyborów, Koszarawa, Pewel Wielka, Lachowice, Kuków, Kurów, Kocoń, Stryszawa tworzyły najstarszy na terenie Polski ośrodek chałupniczego wyrobu drewnianych zabawek ludowych, znany powszechnie pod nazwą żywieckiego ośrodka zabawkarskiego. Oprócz niego istniały jeszcze: myślenicki, kielecki, rzeszowski, lubelski, podlaski i krakowski, jednak ośrodek żywiecki jest jednym z najbardziej znanych i uznanych ośrodków tradycyjnego zabawkarstwa ludowego w Polsce.

Drewniane zabawki zaczęto wytwarzać w ośrodku żywieckim w I poł. XIX wieku. Chociaż były produktem ubocznym przy wyrobie różnych przedmiotów z drewna, ich sprzedaż przynosiła dochód. Po pewnym czasie zabawkarstwo stało się samodzielną działalnością rzemieślniczą. Poszczególni członkowie rodziny zajmowali się różnymi etapami tworzenia zabawki (struganie, malowanie, ryzowanie, etc.). Dzięki temu, że przy wyrobie zaangażowana była cała rodzina, tradycje zabawkarskie przekazywane były z pokolenia na pokolenie.

Wśród najstarszych wzorów tutejszych zabawek, znanych jeszcze przed pierwszą wojną światową, należy wymienić bryczki z konikami zwane „karetkami”, kołyski zwane „kolybkami”, grzechotki zwane „scyrkowkami” oraz taczki. Od początku XX wieku popularne stały się także ptaszki wykonywane w Stryszawie. Poszerzenie asortymentu datuje się na okres międzywojenny XX wieku. Wtedy pojawiły się między innymi koniki na podstawce, koniki z wozami drabiniastymi oraz ruchome „klepoki” czyli ptaszki klepiące skrzydłami i karuzelki.

Chociaż w Stryszawie wykonywano różne formy zabawek, zasłynęła ona i słynie nadal przede wszystkim z drewnianych kolorowych ptaszków. Można powiedzieć, że to jej produkt markowy. Najprawdopodobniej jako pierwszy rzeźbieniem i malowaniem ptaszków zajął się Teofil Mentel (1876–1944). Jako młody chłopak pomagał pustelnikowi w niedalekiej Kalwarii Zebrzydowskiej strugać różańce. W podziękowaniu za pracę pustelnik podarował mu atlas ornitologiczny. Kiedy Teofil wrócił do rodzinnej Stryszawy zaczął strugać z drewna ptaki, a malując je korzystał z otrzymanego atlasu. Tworzył też bardzo kolorowe, tzw. „rajskie ptaszki”, które często łączył w tzw. „rodzinki” umieszczając kilka ptaszków na gałązce czy nóżce. Sąsiedzi widząc piękne ptaki wychodzące spod ręki Teofila, po pewnym czasie sami zaczęli je rzeźbić. Umiejętności tworzenia ptaków Teofil przekazał swoim dzieciom [...].

Współcześnie, biorąc pod uwagę aktywność twórców ludowych, można by właściwie mówić o ośrodku stryszawskim. Chociaż zabawki wykonywane są nadal w rejonie sąsiedniej Jeleśni, to jednak najwięcej powstaje ich w miejscowościach wchodzących w skład gminy Stryszawa. Dzięki wielu działaniom różnych instytucji związanym z popularyzacją i przekazywaniem tradycji, wspomnianą już aktywnością twórców, zabawkarska tradycja jest wciąż żywa.""

Opracowanie na podstawie tekstu Piotra Pochopnia i Renaty Chudzik pt. Tradycje zabawkarskie. Beskidzkie Centrum Zabawki Drewnianej w Stryszawie.
 
             

Marian i Wiesława Łoboz mieszkają w Pewli Wielkiej na terenie gminy Jeleśnia. Gmina ta słynie jako zagłębie sztuki ludowej, w której tradycje rękodzielnicze przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Słynie przede wszystkim z ręcznie wykonywanych zabawek drewnianych.

Rodzinne tradycje zabawkarskie Marian Łoboz kultywuje od najmłodszych lat. Tajniki wyrobu i zdobienia zabawek przekazali mu rodzice Władysław i Agnieszka oraz dziadek Józef. Przy wyrobie i sprzedaży zaangażowana była cała rodzina. Podobnie dzisiaj Marian pracuje z żoną Wiesławą, a umiejętności zabawkarskie przekazał synom Piotrowi i Krzysztofowi. Łobozowie sprzedawali swoje wyroby na targach i odpustach zarówno w okolicznych miastach (Wadowice, Andrychów, Żywiec), jak i na Śląsku, zaś za pośrednictwem „Cepelii” i „Milenium” również za granicę. Wykonywali przede wszystkim koniki, karuzelki, „klepoki”, ale także bryczki, wozy drabiniaste, kołyski, taczki. Do dotychczasowego asortymentu zabawkarskiego Marian dołożył konia ze skrzydłami – pegaza, konia na biegunach, na kółkach, kaczki, jelonki. Pracując wykorzystuje narzędzia po dziadku i ojcu, dostosowując je do swoich potrzeb.
 
 

Marian i Wiesława Łoboz są jednymi z najbardziej znanych twórców ludowych z Żywiecczyzny. Należą do Stowarzyszenia Twórców Ludowych, wielokrotni laureaci konkursów związanych bezpośrednio z tematyką drewnianych zabawek ludowych, uczestnicy Targów Sztuki Ludowej, festynów i imprez o charakterze kulturalnych na terenie Gminy Jeleśnia (Gody Jeleśniańskie, Redyk w Korbielowie, Dni Jeleśni, Pożegnanie Lata, warsztaty sztuki ludowej dla turystów w Starej Karczmie w Jeleśni i Karczmie pod Borami w Korbielowie) oraz Powiatu Żywieckiego (Tydzień Kultury Beskidzkiej, Karnawał w Beskidach, Dni Powiatu Żywieckiego). Prace ich znajdują się w: Galerii Stowarzyszenia Twórców Ludowych w Lublinie, Galerii Sztuki Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej, Muzeum Zabawkarstwa w Kielcach, Muzeum Miejskim w Żywcu, Gminnym Ośrodku Kultury w Jeleśni oraz Muzeum Zabawki w Stryszawie.

W trakcie wystawy, będzie można zakupić prace współczesnych twórców ludowych.
Galeria zdjęć
foto
foto
foto
foto
foto
foto



Komentarze Facebook

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
nowiny foto
W kioskach nowy numer
Nowin Andrychowskich
Imprezy kulturalne
Radio Andrychów wkracza w DAB+
Ogłoszenia drobne
  • PILNIE sprzedam samochód POLONEZ CARO PLUS
    Rocznik 2000, pierwszy właściciel, garażowany, konserwowany, przebieg 24 000 km, kolor zielony metalik. Badania kontrolne ważne do maja 2020 r. Tel. 33 875 10 13 - Dzwonić w godz. 14:00 do 18:00...
  • Praca Mistrz-Budowlany
    Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o. o. 34-120 Andrychów. ul. Batorego 24 poszukuje pracownika. Stanowisko: Mistrz-Budowlany. Miejsce pracy: miasto i gmina Andrychów. Opis stanowiska: Mistrz...
  • PRACA!
    Firma ART-MET zatrudni lakiernika proszkowego atrakcyjne zarobki kontakt 696 521 435 lub Andrychów Batorego 11 A...
  • Praca!
    Firma Ogniochron S.A. poszukuje pracownika do działu planowania produkcji, posiadającego doświadczenie na podobnym stanowisku. CV należy składać w siedzibie Spółki przy ul. Krakowskiej 83c ...
  • Działka/działki 234.238
    Olchowiec nad Jeziorem Solińskim Do sprzedania działki o powierzchni od 600 m2 do 1800 m2 (numery działek przeznaczonych do sprzedaży zaznaczono) Działki położone nad Zalewem Solińskim w ...

kontakt

Dyżury aptek
W tym tygodniu dyżur pełni:
Apteka pod Białym Orłem III
Andrychów, ul. Włókniarzy 18a
33 848 65 56

Redakcja
  • Marek Nycz - redaktor naczelny
  • Robert Fraś - dziennikarz radiowy
  • Jacek Dyrlaga - dziennikarz
  • Anna Piotrowska - dziennikarz
  • Anna Płonka - dział reklamy
  • Dziennikarze - współpracownicy:
  • Jadwiga Janus
  • Grzegorz Sroka
  • Andrzej Fryś
  • Jan Zieliński
  • Jerzy Tomiak
Redakcja Nowin Andrychowskich i Twojego Radia Andrychów
ul. Krakowska 74, 34-120 Andrychów, tel. 33 875 23 13, nowiny@andrychow.eu, radio@andrychow.eu